Spis treści
- Od kiedy obowiązują nowe przepisy?
- Dlaczego zmieniają się przepisy o jakości wody w budynkach
- Podejście oparte na ryzyku – co oznacza w praktyce?
- Ocena ryzyka – kogo dotyczą nowe przepisy
- Badania Legionelli i ołowiu
- Nowe obowiązki eksploatacyjne dla zarządców budynków
- Kto ma obowiązek zgłaszać nieprawidłowości w jakości wody?
- Materiały i urządzenia mające kontakt z wodą – nowe wymagania
- Krajowe laboratoria referencyjne i nowe standardy badań wody
- Co zmiany oznaczają dla właścicieli i zarządców budynków?
- Jak Bluecare może pomóc zarządcom budynków?
- Podsumowanie – co właściciele obiektów powinni zrobić po zmianie przepisów?
Od kiedy obowiązują nowe przepisy?
Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. została podpisana przez Prezydenta 30 kwietnia tego roku, natomiast przepisy weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Oznacza to, że właściciele i zarządcy budynków powinni już teraz przygotować się do nowych obowiązków związanych z jakością wody.
W praktyce zmiany nie dotyczą wyłącznie dostawców wody czy przedsiębiorstw wodociągowych. Nowe przepisy obejmują również budynki i obiekty, w których jakość wody może pogorszyć się już na etapie instalacji wewnętrznej czyli m.in. w rurach, zasobnikach, podgrzewaczach i punktach poboru wody.
Dlaczego zmieniają się przepisy dotyczące jakości wody?
Ustawa wdraża przepisy na podstawie Dyrektywy Europejskiej. Głównym celem nowelizacji jest lepsza ochrona zdrowia użytkowników oraz zapewnienie, aby woda dostarczana do konsumentów była zdrowa, czysta i bezpieczna na każdym etapie. Nowe przepisy mają na celu:
- zwiększenie bezpieczeństwa zdrowotnego,
- wzmocnienie ochrony przed bakteriami Legionella,
- ograniczenie ryzyka kontaktu z ołowiem i innymi szkodliwymi substancjami,
- uporządkowanie zasad stosowania materiałów i urządzeń mających kontakt z wodą,
- ujednolicenie sposobu raportowania i reagowania na niezgodności,
- wdrożenie podejścia opartego na ryzyku na wszystkich etapach łańcucha dostarczania wody do użytkownika.
Wiele szkół powstało w starszych obiektach, gdzie instalacje wodne są rozbudowane i nie zawsze spełniają obecne standardy higieniczne. Takie warunki sprzyjają rozwojowi bakterii Legionella, zwłaszcza w miejscach o ograniczonym przepływie wody.
Podejście oparte na ryzyku – co oznacza w praktyce?
Nowe przepisy odchodzą od dotychczasowego sposobu kontroli jakości wody, który opierał się głównie na pojedynczych badaniach laboratoryjnych. Zamiast tego wprowadzono system ciągłego zarządzania ryzykiem.
Oznacza to, że podmioty odpowiedzialne muszą regularnie analizować potencjalne miejsca i przyczyny zanieczyszczenia wody, a następnie wdrażać działania zapobiegawcze – zanim pojawi się problem.
Takie podejście obejmuje trzy poziomy dostawy wody:
- Obszar zasilania ujęcia wody – to etap, za który odpowiadają firmy wodociągowe i stacje uzdatniania wody;
- System zaopatrzenia w wodę – czyli sieć, uzdatnianie i transport do budynku, za który również odpowiadają wodociągi;
- Wewnętrzne systemy wodociągowe w budynkach – rury, zbiorniki, podgrzewacze i punkty poboru wody, za które odpowiada właściciel lub zarządca budynku.
To właśnie trzeci obszar (instalacje wewnętrzne) zyskał w nowych przepisach szczególne znaczenie. Ma to swoje silne uzasadnienie, ponieważ bardzo często do pogorszenia jakości wody dochodzi właśnie dopiero wewnątrz budynków.
Ocena ryzyka – kogo dotyczą nowe przepisy?
Każdy właściciel lub zarządca obiektu priorytetowego musi wykonać ocenę ryzyka dla swojego systemu wodnego. Obiekt priorytetowy to obiekt niemieszkalny, w którym więcej niż 50 osób dziennie ma kontakt z wodą.
Właściciele budynków mieszkalnych nie mają obowiązku wykonania pełnej oceny ryzyka. Konieczne jest jednak wykonanie ogólnej analizy ryzyka. Co istotne, z obowiązku wyłączone są domy jednorodzinne oraz obiekty w zabudowie jednorodzinnej.
Czym jest ocena ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym?
Ocena ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym to dokument, który:
- opisuje budowę i sposób działania systemu wodociągowego,
- analizuje zagrożenia dla jakości wody,
- wskazuje miejsca największego ryzyka (np. martwe odcinki, zbiorniki, stare materiały),
- ocenia ryzyko na podstawie prawdopodobieństwa wystąpienia potencjalnych zdarzeń i ich konsekwencji dla zdrowia i życia ludzi,
- wprowadza plan zarządzania ryzykiem związanego z jakością wody w budynku.
Specjaliści ds. jakości wody w Bluecare mają za sobą certyfikowane szkolenia i lata praktyki w zakresie przeprowadzania ocen ryzyka w budynkach każdego rodzaju.
Ocena musi być wykonywana nie rzadziej niż raz na 6 lat, a jeżeli wyniki przeglądu lub zmiany w instalacji wskazują taką potrzebę — powinna zostać zaktualizowana. Kopię dokumentu należy przekazać do Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Sanepidu).
W praktyce oznacza to, że każdy budynek, taki jak: szpital, szkoła, hotel, biurowiec, zakład pracy czy obiekt handlowy będzie musiał mieć własną, ocenę ryzyka dla instalacji wodnej.
Dowiedz się więcej: Ocena ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym
Badania Legionelli i ołowiu
Nowe przepisy przewidują obowiązek uwzględnienia badań w kierunku bakterii Legionella oraz badań stężenia ołowiu w określonych obiektach. Zakres badań zależy od rodzaju obiektu oraz wymagań wskazanych w ustawie i przepisach wykonawczych.
Infografika – lista przykładowych obiektów priorytetowych, których zarządcy zgodnie z nową ustawą muszą zlecić badania wody pod kątem występowania bakterii Legionella i ołowiu.
Zmiany dotyczą również sposobu przeprowadzania badań wody :
- W przypadku przekroczeń w próbkach wykonywanych przez laboratorium prywatne, ma ono obowiązek powiadomić bezpośrednio Inspektora sanitarnego.
- W ocenie ryzyka jest przeprowadzana analiza materiałów. Jeżeli wykazane zostanie ryzyko emisji ołowiu, konieczna jest wymiana elementów zawierających ten pierwiastek jeżeli jest to wykonalne ekonomicznie i technicznie.
Nowe obowiązki eksploatacyjne dla zarządców budynków
Oprócz samej oceny ryzyka, właściciele i zarządcy budynków będą musieli regularnie wykonywać konkretne działania profilaktyczne, aby ograniczyć rozwój bakterii w instalacji. Szczegółowe zalecenia związane z eksploatacją systemu wodociągowego powinny być opisane szczegółowo w ocenie ryzyka.
Nowe prawo wprost wymienia niektóre obowiązki, a należą do nich:
- Kontrola temperatury wody zimnej i ciepłej;
- Ograniczanie stagnacji wody (np. poprzez likwidację martwych odcinków);
- Regularne płukanie instalacji w celu eliminacji zastoin;
- Regularne czyszczenie i konserwacja urządzeń do przygotowania i magazynowania ciepłej wody;
- Kontrola stężenia środków dezynfekcyjnych, jeśli są stosowane.
To działania, które do tej pory były zalecane jako dobra praktyka techniczna. Od 2026 roku staną się jednak obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa, a ich realizacja będzie jednym z kluczowych elementów zapewnienia bezpiecznej wody w budynku.
Większa odpowiedzialność za zgłaszanie nieprawidłowości
Kolejna ważna zmiana dotyczy sposobu zgłaszania niezgodności w jakości wody. Do tej pory obowiązek informowania Sanepidu o przekroczeniach spoczywał na zlecającym badania – najczęściej na właścicielu lub zarządcy budynku. Po wejściu w życie nowych regulacji odpowiedzialność ta będzie dodatkowo spoczywać na laboratoriach.
Oznacza to, że zarówno laboratorium jak i właściciel budynku muszą informować Sanepid w przypadku pojawienia się nieprawidłowości. Jeżeli informacja nie zostanie przekazana, zarówno właścicielowi budynku jak i laboratorium grozi kara finansowa do 10.000 zł.
Materiały i urządzenia mające kontakt z wodą – nowe wymagania
Ustawa wprowadza również ścisłe wymagania dla środków chemicznych do uzdatniania wody, materiałów oraz urządzeń, które mają kontakt z wodą do spożycia – zarówno w sieci, jak i w instalacjach wewnętrznych.
Zgodnie z ustawą materiały i wyroby mające kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia, takie jak rury, zawory, zbiorniki, filtry czy urządzenia do uzdatniania wody, muszą spełniać określone wymagania bezpieczeństwa. Nie mogą one:
- stanowić zagrożenia dla zdrowia ludzi;
- negatywnie wpływać na smak, zapach lub barwę wody;
- sprzyjać rozwojowi mikroorganizmów;
- uwalniać do wody zanieczyszczeń w ilościach większych, niż jest to konieczne ze względu na przewidziane zastosowanie danego materiału lub wyrobu.
Certyfikaty i dokumenty wymagane przy modernizacji instalacji
Materiały i wyroby stosowane w instalacjach wodnych powinny posiadać wymagane dokumenty potwierdzające ich zgodność z przepisami, w tym certyfikat zgodności wydany przez akredytowaną jednostkę certyfikującą.
Podobne zasady dotyczą środków chemicznych i materiałów filtracyjnych. One również muszą posiadać odpowiednie atestacje i certyfikaty. W praktyce oznacza to, że przy każdej modernizacji instalacji trzeba będzie sprawdzić, czy zastosowane materiały mają odpowiednie dokumenty.
Krajowe laboratoria referencyjne i nowe standardy badań wody
W nowym systemie powstaną również krajowe laboratoria referencyjne, które będą odpowiedzialne za opracowywanie i weryfikowanie metod badań, prowadzenie szkoleń dla laboratoriów w całym kraju oraz kontrolowanie spójności i jakości prowadzonych analiz.
To ważny krok w stronę lepszej jakości badań i jednolitych standardów w całej Polsce
Co zmiany oznaczają dla właścicieli i zarządców budynków?
Nowa ustawa oznacza większą odpowiedzialność, ale też większą przejrzystość.
Każdy właściciel lub zarządca będzie musiał:
- Wykonać ocenę ryzyka dla swojej instalacji wodnej.
- Regularnie aktualizować audyt (nie rzadziej niż co 6 lat lub częściej, w przypadku istotnych zmian w instalacji).
- Wdrożyć plan zarządzania ryzykiem związanym z jakością wody w budynkach.
- Prowadzić działa eksploatacyjne zgodnie z zaleceniami ujętymi w raporcie podsumowującym, takie jak kontrola temperatur, płukanie czy czyszczenie urządzeń.
- Wykonywać badania na obecność Legionelli i w razie potrzeby ołowiu.
- Stosować tylko certyfikowane materiały i urządzenia.
- Reagować na przekroczenia i współpracować z Państwową Inspekcją Sanitarną.
Jak Bluecare może pomóc zarządcom budynków?
Bluecare to organizacja specjalizująca się w zarządzaniu jakością wody w budynkach. Od lat pomagamy właścicielom i zarządcom budynków dbać o jakość i bezpieczeństwo wody. Wykonujemy oceny ryzyka i pomagamy w realizacji planu zarządzania ryzykiem związanym z jakością wody w budynkach.
Ponadto, posiadamy wszystkie niezbędne usługi potrzebne do zapewnienia czystej wody w budynkach. Nasze doświadczenie, wiedza techniczna i znajomość przepisów pozwalają nam skutecznie doradzać w zakresie nowych wymagań prawnych oraz wdrażać rozwiązania, które realnie poprawiają bezpieczeństwo instalacji wodnych.
Sprawdź koszt oceny ryzyka
Twojego budynku!
Zapewniamy kompleksowe i profesjonalne wsparcie dostosowane do specyfiki budynku. W naszej ofercie zawiera się:
- Opracowanie ocen ryzyka zgodnych z nową ustawą;
- Pobór i badania wody w akredytowanych laboratoriach;
- Programy zwalczania Legionelli – w tym dezynfekcję jonami srebra i miedzi, nadtlenkiem wodoru lub innymi metodami;
- Kontrole instalacji i plan działań profilaktycznych;
- Szkolenia i doradztwo dla zarządców;
Podsumowanie - co zarządcy budynków powinni zrobić po zmianie przepisów?
Nowe zmiany w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę nakładają na właścicieli i zarządców budynków (z wyjątkiem domów jednorodzinnych) konieczność przeprowadzenia oceny ryzyka. Ustawa wprowadza także wymóg częstszego badania wody – w tym na obecność bakterii Legionella i ołowiu. Zmiany dotyczą również zasad eksploatacji instalacji wodnych, akredytacji materiałów i urządzeń stosowanych w systemach oraz bardziej rygorystycznej kontroli jakości badań laboratoryjnych.
Celem nowych przepisów jest poprawa bezpieczeństwa zdrowotnego użytkowników i skuteczniejsze zapobieganie zagrożeniom zarówno mikrobiologicznym, jak i chemicznym. Dla zarządców i właścicieli budynków to nie tylko nowe wymogi prawne, ale również szansa na lepsze poznanie stanu technicznego instalacji i zwiększenie kontroli nad jakością wody.
Autorzy:
Potrzebujesz zlecić wykonanie
oceny ryzyka instalacji?
Wypełnij krótki formularz, a specjaliści Bluecare w ciągu 24-48 godzin prześlą ci wstępną wycenę wykonania oceny ryzyka w obiekcie.
Często zadawane pytania
Od kiedy obowiązują nowe przepisy o jakości wody w budynkach?
Nowe przepisy wynikają z ustawy z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Oznacza to, że właściciele i zarządcy budynków powinni już teraz przygotować się do nowych obowiązków związanych z oceną ryzyka, badaniami wody i nadzorem nad instalacjami wewnętrznymi.
Na czym polega ocena ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym?
Ocena ryzyka polega na analizie wewnętrznej instalacji wodociągowej w budynku. Obejmuje m.in. opis systemu wodnego, ocenę materiałów mających kontakt z wodą, identyfikację miejsc potencjalnego zagrożenia oraz sprawdzenie, czy instalacja może wpływać na jakość wody w punktach poboru. Więcej informacji o ocenie ryzyka znajdziesz – tutaj.
Czym jest obiekt priorytetowy?
Obiekt priorytetowy to obiekt niemieszkalny, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą. Do tej grupy mogą należeć m.in. obiekty medyczne, hotele, pensjonaty, domy opieki, placówki oświatowe, zakłady karne, obiekty turystyczne oraz budynki użyteczności publicznej
Jakie obowiązki eksploatacyjne będą mieli zarządcy budynków?
Zarządcy budynków będą musieli podejmować działania ograniczające ryzyko pogorszenia jakości wody w instalacji. Chodzi m.in. o kontrolę temperatury wody, minimalizowanie stagnacji, regularne płukanie instalacji, czyszczenie i konserwację urządzeń do podgrzewania wody oraz kontrolę stężenia środków dezynfekcyjnych, jeżeli są stosowane.
Kto może wykonać dla mnie ocenę ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym?
Ocenę ryzyka najlepiej zlecić firmie specjalistycznej, która na co dzień zajmuje się analizą instalacji wodnych i oceną zagrożeń dla jakości wody. Do takich firm należy Bluecare. Posiadamy najdłuższe udokumentowane doświadczenie w Polsce w wykonywaniu ocen ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych, dlatego możemy kompleksowo wesprzeć właścicieli i zarządców obiektów w przygotowaniu wymaganej dokumentacji. Dowiedz się więcej o ocenach ryzyka – Link tutaj.
