Spis treści
- Czym jest ocena ryzyka i co zawiera raport po jej wykonaniu?
- Co po ocenie ryzyka instalacji wodnej? Plan Bezpieczeństwa Wody
- Jakie korzyści może przynieść Plan Bezpieczeństwa Wody dla Twojego budynku?
- Co powinien zawierać Plan Bezpieczeństwa Wody po ocenie ryzyka?
- Jak wdrożyć zalecenia po ocenie ryzyka instalacji wodnej?
- Na co zwracać uwagę przy wdrażaniu zaleceń? Najczęściej popełniane błędy
- Jak dokumentować realizację planu i jak często go aktualizować?
Czym jest ocena ryzyka i co zawiera raport po jej wykonaniu?
Ocena ryzyka to audyt, który ma na celu określenie stanu bezpieczeństwa instalacji wodnej w budynku oraz wskazanie problemów wraz z ich priorytetem i zaleceniami dotyczącymi rozwiązania. Ocenę ryzyka należy uzupełnić o bardziej szczegółowy Plan Bezpieczeństwa Wody.
Kto musi wykonać ocenę ryzyka i do kiedy?
Obowiązek wykonania oceny ryzyka określony jest w Ustawie z dnia 13 marca 2026 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Jego podstawę stanowi Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Pierwsza ocena ryzyka musi zostać wykonana do końca czerwca 2028 r. i być powtarzana co maksymalnie 6 lat (lub częściej w przypadku istotnych zmian w zakresie instalacji). Wyniki audytu należy przedstawić Inspektorowi Sanitarnemu.
Ocenę ryzyka muszą wykonać właściciele lub zarządcy obiektów priorytetowych. Są to budynki niemieszkalne, w których co najmniej 50 osób dziennie może być potencjalnie narażonych na ryzyko związane z wodą.
Jak przebiega ocena ryzyka i jaki jest jej rezultat?
Podstawą oceny ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym są:
- informacje i dokumentacja uzyskane od zarządcy lub właściciela budynku;
- wizja lokalna wraz z odpowiednimi pomiarami i dokumentacją zdjęciową;
- identyfikacja konkretnych zagrożeń na podstawie wiedzy i doświadczenia osoby wykonującej ocenę;
- porównanie pomiarów z obowiązującymi normami;
- zalecenia dotyczące przeprowadzania oceny ryzyka obowiązujące w Europie oraz na całym świecie (np. BS 8580 i BS 8680, zalecenia WHO, wytyczne HSE i ACOP L8).
Warto pamiętać o tym, że lista osób uprawnionych do wykonywania oceny ryzyka instalacji wodnych w Polsce jest ograniczona, dlatego nie warto czekać do ostatniego momentu, aby umówić wykonanie usługi.
Otrzymaj wycenę oceny ryzyka
w mniej niż 48h!
Co po ocenie ryzyka instalacji wodnej? Plan Bezpieczeństwa Wody
Po wykonanej ocenie ryzyka właściciel lub zarządca budynku otrzymuje raport, który zawiera informacje o instalacji wraz ze stwierdzonymi zagrożeniami i zaleceniami w celu poprawy bezpieczeństwa wody. Samo określenie tych działań może nie przynieść jednak oczekiwanego efektu w postaci wieloletniego bezpieczeństwa instalacji, jeśli nie zostanie sporządzony konkretny plan.
Przykładowo, w analizowanych przez nas obiektach jednym z częściej spotykanych problemów jest brak przypisania odpowiedzialności za płukanie rzadko używanych punktów. Zalecenie zostaje zapisane w raporcie, ale bez wskazania konkretnej osoby i częstotliwości działania po kilku tygodniach przestaje być realizowane. Rozwiązaniem może być tu wykorzystanie Planu Bezpieczeństwa Wody.
Czym jest Plan Bezpieczeństwa Wody?
Sporządzenie po ocenie ryzyka Planu Bezpieczeństwa Wody (PBW) stanowi dobrą praktykę wspierającą zarządzanie ryzykiem wody zaproponowaną przez Światową Organizację Zdrowia (WHO Water Safety Plan Manual).
Plan Bezpieczeństwa Wody sporządzany jest w oparciu o raport z oceny ryzyka, co umożliwia uporządkowanie działań koniecznych do wykonania po audycie. Poza stwierdzonymi problemami i zaleceniami, dokument zawiera także:
- praktyczny plan zarządzania instalacją,
- listę osób lub podmiotów odpowiedzialnych za poszczególne działania,
- szczegółowe harmonogramy przeglądów i czynności (czyszczenie elementów instalacji, płukanie przewodów, badanie wody, pomiary temperatury, kontrola zaworów),
- procedury monitoringu i reagowania,
- rejestry odchyleń,
- raporty ze zmian wprowadzanych w instalacji,
- sposoby dokumentowania działań wykonywanych w ramach planu,
- roczne przeglądy realizacji planu.
Jako Bluecare podchodzimy do tworzenia PBW w sposób indywidualny, bazując na ocenie ryzyka, danych z badań, pomiarów i obserwacji oraz na własnym doświadczeniu. Zapewniamy gotowe wzory dokumentów i harmonogramów, a także proponujemy rozwiązania, które pomogą skutecznie realizować plan.
Czy plan bezpieczeństwa wody jest obowiązkowy?
Ocena ryzyka jest obowiązkiem prawnym, natomiast Plan Bezpieczeństwa Wody – jako jej uzupełnienie – może być przydatnym narzędziem do wdrażania zaleceń z jej przebiegu. Choć jedynie ocena ryzyka jest obowiązkowa i wiele firm na niej poprzestaje, jako Bluecare nie pozostawiamy właścicieli czy zarządców jedynie z raportem – zawsze na jego podstawie wykonujemy spersonalizowany Plan Bezpieczeństwa Wody, a także proponujemy gotowe rozwiązania o udokumentowanej skuteczności.
Dowiedz się więcej: technologie i rozwiązania Bluecare
Nasz zespół od lat wykonuje oceny instalacji wodnej w budynkach, spotykając się z powtarzalnymi problemami. Nasi eksperci są nie tylko wykwalifikowani w zakresie wykonywania ocen ryzyka, ale też znają rozwiązania, które najczęściej okazują się skuteczne w zapewnieniu bezpieczeństwa wodnego w budynkach.
Podchodzimy do tworzenia PBW w sposób indywidualny, bazując na ocenie ryzyka, danych z badań, pomiarów i obserwacji oraz na własnym doświadczeniu. Zapewniamy gotowe wzory dokumentów i harmonogramów, a także proponujemy rozwiązania, które pomogą skutecznie realizować plan.
Korzyści z Planu Bezpieczeństwa Wody dla Twojego budynku
Wykonanie oceny ryzyka staje się obowiązkowe, jednak dokument ten wraz z Planem Bezpieczeństwa Wody daje zarządcom dużo więcej niż potwierdzenie spełnienia wymogów. Do zlecenia tych usług właścicieli powinno motywować przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa osobom korzystającym z wody w ich budynku.
Jakie dokładnie korzyści daje ocena ryzyka i Plan Bezpieczeństwa Wody?
- mniejsze ryzyko skażenia wody i rozwoju groźnych mikroorganizmów wewnątrz instalacji wodociągowej (np. bakterii Legionella, Pseudomonas Aeruginosa);
- możliwość szybkiej reakcji w przypadku skażenia (zarówno mikrobiologicznego, jak i chemicznego, np. ołowiem);
- audyt instalacji i wskazanie miejsc, które wymagają zlikwidowania lub modernizacji;
- lepszą znajomość instalacji wodnej w budynku;
- lepsze przygotowanie na ewentualne kontrole (np. Sanepidu);
- polepszenie swojego wizerunku jako firmy traktującej priorytetowo bezpieczeństwo wodne – poprzez działania prewencyjne, a nie reakcję jedynie w przypadku przekroczenia norm;
- ochronę przed ewentualnymi roszczeniami użytkowników w razie niepożądanych zdarzeń (np. zarażenie bakterią Legionella).
Warto pamiętać o tym, że choć ocena ryzyka jest obligatoryjna jedynie dla zarządców obiektów priorytetowych, korzyści z wykonania takiej usługi mogą odnieść również właściciele innych budynków, do czego zachęca WHO. W ostatnich latach Plany Bezpieczeństwa Wody wprowadza coraz więcej systemów wodociągowych w coraz większej liczbie krajów. Przykładowo, w 2018 r. w Islandii plany wdrożyło 29 systemów wodociągowych zaopatrujących ponad 80% mieszkańców.
Badania prowadzone w systemach wodociągowych i obiektach ochrony zdrowia wskazują, że prawidłowo wdrożony Plan Bezpieczeństwa Wody może ograniczać liczbę przekroczeń parametrów mikrobiologicznych i zakażeń wśród pacjentów, poprawiać zgodność jakości wody z wymaganiami oraz usprawnić monitoring i reagowanie na zagrożenia. Dla przykładu w pięciu islandzkich wodociągach średni odsetek niezgodnych próbek spadł po wdrożeniu WSP z 7,7% do 1,5%. Efekty zależą jednak od faktycznego wykonania działań naprawczych – samo opracowanie dokumentu nie jest równoznaczne z poprawą jakości wody.
Sprawdź koszt oceny ryzyka
w Twoim budynku!
Co powinien zawierać Plan Bezpieczeństwa Wody po ocenie ryzyka?
Plan Bezpieczeństwa Wody powstaje na bazie oceny ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym, zawierającej zidentyfikowane zagrożenia wraz z ich priorytetami, a także wytyczne, które powinny zostać uwzględnione podczas opracowywania PBW.
Audyt wskazuje działania niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa wody, jednak nie określa szczegółowego planu zarządzania ryzykiem. Plan Bezpieczeństwa Wody zawiera natomiast informacje na temat tego, kto, kiedy i jak będzie realizować określone działania w praktyce, a także dba o ich udokumentowanie.
Wyznaczenie osób odpowiedzialnych
W ramach Planu Bezpieczeństwa Wody należy wyznaczyć zarówno osobę lub osoby odpowiedzialne za zarządzanie bezpieczeństwem wodnym w budynku, jak i za realizację określonych zadań. Poszczególne działania można przypisać także firmom zewnętrznym jak Bluecare, które oferują regularne badania wody czy czyszczenie zbiorników.
Warto także wskazać odpowiedzialnych, którzy będą odpowiadać za działania wykonywane na co dzień, np. pomiary temperatury czy płukanie instalacji. Ważne, by konkretne zadanie operacyjne było przypisane jasno do danej osoby czy firmy. Należy przy tym wyznaczyć także lidera, który odpowiedzialny będzie za zarządzanie całym planem – za nadzór nad jego realizacją czy kontakty z organami zewnętrznymi.
Harmonogramy
Plan Bezpieczeństwa Wody określa częstotliwość i/lub terminy konkretnych działań wymienionych w raporcie z oceny ryzyka. Dobrze jest sporządzić jasne harmonogramy przypisane do każdego z zadań, np. pomiarów temperatury, badań wody, czyszczenia zbiorników czy płukania instalacji.
Wykazy napraw i zmian
Wszelkie zmiany dokonywane w instalacji powinny być rejestrowane w ramach PBW. Należy udokumentować zarówno wykonanie działań projektowych rekomendowanych w ocenie ryzyka, jak i każde kolejne zmiany w instalacji, które mogą wpływać na jakość wody. Zmiany te mogą dotyczyć zarówno infrastruktury, jak i użytkowania lub zarządzania instalacją.
Rejestry odchyleń i zdarzeń
W ramach realizacji Planu Bezpieczeństwa Wodnego należy rejestrować wszystkie zdarzenia niepożądane, takie jak awarie czy stwierdzone w badaniach odchylenia (np. stwierdzenie obecności bakterii lub szkodliwych substancji chemicznych). Należy przy tym podać ich przyczynę, zastosowane działania naprawcze i wnioski z wystąpienia zdarzenia.
Raporty z realizacji Planu
Co roku należy wykonywać przegląd realizacji PBW i dokumentować go w postaci raportu. Powinien podsumowywać on skuteczność działania systemu, wymieniać realizowane działania i przedstawiać plan na kolejny okres. Możliwe są modyfikacje czy aktualizacje planu na podstawie stwierdzanych odchyleń, wprowadzanych w instalacji zmian i występujących zdarzeń.
Kluczem do szybkiego, bezproblemowego i zgodnego z wytycznymi wprowadzenia Planu Bezpieczeństwa Wodnego jest dobrze przygotowana ocena ryzyka, dlatego warto wybrać wykonawcę z potwierdzonym doświadczeniem w tym zakresie. Eksperci Bluecare nie tylko wykonują ocenę ryzyka zgodnie z wymogami prawnymi, ale też przygotowują indywidualny Plan Bezpieczeństwa Wody, pomagają w jego realizacji i proponują gotowe rozwiązania.
Jak wdrożyć zalecenia po ocenie ryzyka instalacji wodnej?
Zalecenia otrzymywane po ocenie ryzyka mogą dotyczyć działań:
- w ramach natychmiastowej interwencji w celu zapewnienia bezpieczeństwa wody,
- eksploatacyjnych – wykonywanych cyklicznie (np. czyszczenie, płukanie, badania),
- projektowych – związanych ze zmianami w instalacji (np. naprawy, modernizacje),
- warunkowych – wykonywanych jako reakcja na zagrożenie (np. awaria instalacji, przekroczenia w badaniach wody).
Jak wdrożyć te zalecenia i w jakiej kolejności?
- Zacznij od przeanalizowania zaproponowanego w raporcie planu działań i zapoznaj się z ich kategoriami.
- Sprawdź, które z działań przypisane są do wysokiego priorytetu. W raporcie powinna być ujęta lista zagrożeń wraz z przypisaną im oceną ryzyka i priorytetem odpowiednich działań.
- Wyznacz osoby odpowiedzialne za te działania i zleć ich wykonanie.
- W dalszej kolejności zajmij się działaniami o niższym priorytecie.
- Zaplanuj działania cykliczne – wyznacz osoby/podmioty odpowiedzialne i przygotuj harmonogramy oraz listy kontrolne.
- Jeśli zalecono działania projektowe i zmiany w instalacji – każdą naprawę i modernizację zapisuj w rejestrze zmian.
- Na podstawie wytycznych z raportu przygotuj lub zaktualizuj procedury postępowania w przypadku wystąpienia zdarzeń niepożądanych. Każde odchylenie zapisuj w rejestrze.
- Regularnie sprawdzaj, czy plan jest realizowany oraz czy wykonywane działania są skuteczne. Co roku wykonuj przegląd realizacji planu.
Bluecare pomaga nie tylko przygotować Plan Bezpieczeństwa Wody, lecz także wspomaga jego realizację poprzez dostarczenie klientom gotowych tabel i harmonogramów. Klientom pozostaje jedynie realizować wypisane zalecenia zgodnie z wymienionymi w Planie datami i sumiennie wypełniać dokumentację.
Zleć ocenę ryzyka w Bluecare i otrzymaj gotowy dokument razem z Planem Bezpieczeństwa Wody dla Twojego budynku!
Przykłady zaleceń po ocenie ryzyka
Poniżej opisujemy zagrożenia, jakie zdarza nam się identyfikować w wewnętrznych systemach wodociągowych i odpowiadające im zalecenia:
- skażenie mikrobiologiczne (znaczne przekroczenie w badaniach wody, np. powyżej 1000 jtk / 100 ml dla Legionelli lub każda ilość Escherichia coli czy enterokoków) – należy jak najszybciej powiadomić stację sanitarno-epidemiologiczną i przeprowadzić dezynfekcję szokową instalacji, a także powiadomić użytkowników i wyłączyć instalację z eksploatacji, następnie wykonać badanie kontrolne (po tygodniu od dezynfekcji, a następnie po 3 miesiącach);
- zbyt niska temperatura wody w instalacji c.w.u. – może skutkować rozwojem bakterii chorobotwórczych, dlatego należy z wysokim priorytetem podnieść temperaturę wody do 60°C;
- identyfikacja martwych punktów i odcinków, gdzie woda może ulegać stagnacji, sprzyjając rozwojowi drobnoustrojów – należy usunąć martwe odcinki lub zamontować zawory spustowe;
- okresowo nieużywane punkty poboru lub odcinki instalacji – należy zadbać o regularne płukanie i ew. dezynfekcję instalacji;
- osad zgromadzony w zbiorniku c.w.u. – należy wyczyścić i zdezynfekować zbiornik;
- stwierdzenie obecności biofilmu bakteryjnego w odcinkach poza cyrkulacją – należy zadbać o regularne płukanie instalacji;
- stwierdzone w badaniu podwyższone stężenie żelaza i manganu i/lub brak sprawnych urządzeń redukujących zawartość tych pierwiastków w wodzie – należy zaopatrzyć budynek w urządzenia do uzdatniania wody lub zadbać o ich przegląd czy naprawę;
- emisja ołowiu z elementów instalacji – należy kontrolować poziom ołowiu w wodzie i wymienić problematyczne elementy.
Jeśli zdarzenia te nie zostały zidentyfikowane – w Planie Bezpieczeństwa Wody można zawrzeć wytyczne na wypadek ich ewentualnego wystąpienia.
Na co zwracać uwagę przy wdrażaniu zaleceń? Najczęściej popełniane błędy
Przy wdrażaniu zaleceń z oceny ryzyka i PBW należy przede wszystkim pamiętać o tym, że działania wynikające z tych dokumentów to nie jednorazowy obowiązek, a ciągły proces.
Niedopatrzenia i błędy, jakie najczęściej zauważamy u naszych klientów, to:
- brak jasno wyznaczonych osób odpowiedzialnych za konkretne działania (oraz osób, które mogą je zastąpić w razie nieobecności);
- wykonywanie działań niezgodnie z wyznaczonymi priorytetami;
- brak lub nieregularne dokumentowanie działań;
- brak terminowości wykonywania zaleceń;
- nieweryfikowanie skuteczności wprowadzonych działań.
Ponadto przy delegowaniu zadań do zewnętrznych podmiotów należy zadbać o ich odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie. Dotyczy to nie tylko samego wykonania oceny ryzyka, ale też czyszczenia zbiorników, dezynfekcji, modernizacji instalacji czy pobierania próbek wody do badania. Badania wody należy wykonywać tylko w akredytowanych laboratoriach.
Jak dokumentować realizację planu i jak często go aktualizować?
Nawet najlepiej sporządzony plan nie da efektów, jeśli nie jest przestrzegany. Do kontroli realizacji planu niezbędne jest dokumentowanie wszystkich podejmowanych działań przy pomocy takich formularzy, jak:
- dane osób odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem związanym z jakością wody w budynku oraz dane osób lub podmiotów, którym zlecono wykonywanie działań cyklicznych;
- harmonogram pomiarów temperatury – w każdym z wymaganych punktów;
- harmonogram płukań instalacji – wraz z listą punktów, datami wykonywania płukania i podpisami osób odpowiedzialnych;
- harmonogram czyszczenia zbiorników – wraz z danymi podmiotu odpowiedzialnego i podpisem osoby zlecającej;
- harmonogram badań wody – wraz z listą punktów do poboru próbek oraz zakresem badania w każdym z wyznaczonych terminów;
- zestawienie wymaganych napraw i zmian w instalacji oraz raport po wykonaniu tych zmian;
- rejestr odchyleń i zdarzeń.
Po maksymalnie roku należy przeprowadzić przegląd realizacji planu zarządzania ryzykiem, który również należy udokumentować. W ramach przeglądu osoba odpowiedzialna ocenia, czy i w jakim stopniu spełniano cele związane z poszczególnymi działaniami cyklicznymi i czy realizowano działania projektowe. Ważna jest także analiza badań i pomiarów, stwierdzonych odchyleń, ewentualnych braków w dokumentacji, a także określenie zmian w instalacji lub sposobie użytkowania budynku i ewentualnych działań do wykonania.
Po otrzymaniu raportu z oceny ryzyka należy w pierwszej kolejności:
- wdrożyć najpilniejsze zalecenia,
- wyznaczyć osoby odpowiedzialne
- zaplanować działania cykliczne.
Plan Bezpieczeństwa Wody pomaga uporządkować te obowiązki, monitorować ich realizację i właściwie reagować na zagrożenia. Warto pamiętać o tym, że nie jest to wyłącznie wymóg formalny, ale przede wszystkim sposób na ochronę zdrowia użytkowników i zapewnienie długoterminowego bezpieczeństwa wody w budynku.
Autorzy:
Źródła:
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
Plany Bezpieczeństwa Wody – Izba Gospodarcza “Wodociągi Polskie”
Nowe przepisy dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia – gov.pl
Zleć ocenę ryzyka i otrzymaj
Plan Bezpieczeństwa Wody
Wypełnij krótki formularz, a specjaliści Bluecare w ciągu 24-48 godzin prześlą ci wstępną wycenę wykonania oceny ryzyka w obiekcie.
Często zadawane pytania
Od kiedy obowiązują nowe przepisy o jakości wody w budynkach?
Nowe przepisy wynikają z ustawy z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Oznacza to, że właściciele i zarządcy budynków powinni już teraz przygotować się do nowych obowiązków związanych z oceną ryzyka, badaniami wody i nadzorem nad instalacjami wewnętrznymi.
Kogo przede wszystkim dotyczy nowa ustawa wodna 2026?
Przepisy mówiące o obowiązku wykonania oceny ryzyka instalacji dotyczą każdego właściciela lub zarządcę obiektu priorytetowego. Obiekt priorytetowy to obiekt niemieszkalny, w którym więcej niż 50 osób dziennie ma kontakt z wodą.
Na czym polega ocena ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym?
Ocena ryzyka polega na analizie wewnętrznej instalacji wodociągowej w budynku. Obejmuje m.in. opis systemu wodnego, ocenę materiałów mających kontakt z wodą, identyfikację miejsc potencjalnego zagrożenia oraz sprawdzenie, czy instalacja może wpływać na jakość wody w punktach poboru. Więcej informacji o ocenie ryzyka znajdziesz – tutaj.
Czym jest obiekt priorytetowy?
Obiekt priorytetowy to obiekt niemieszkalny, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą. Do tej grupy mogą należeć m.in. obiekty medyczne, hotele, pensjonaty, domy opieki, placówki oświatowe, zakłady karne, obiekty turystyczne oraz budynki użyteczności publicznej
Jakie obowiązki eksploatacyjne będą mieli zarządcy budynków?
Zarządcy budynków będą musieli podejmować działania ograniczające ryzyko pogorszenia jakości wody w instalacji. Chodzi m.in. o kontrolę temperatury wody, minimalizowanie stagnacji, regularne płukanie instalacji, czyszczenie i konserwację urządzeń do podgrzewania wody oraz kontrolę stężenia środków dezynfekcyjnych, jeżeli są stosowane.
Kto może wykonać dla mnie ocenę ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym?
Ocenę ryzyka najlepiej zlecić firmie specjalistycznej, która na co dzień zajmuje się analizą instalacji wodnych i oceną zagrożeń dla jakości wody. Do takich firm należy Bluecare. Posiadamy najdłuższe udokumentowane doświadczenie w Polsce w wykonywaniu ocen ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych, dlatego możemy kompleksowo wesprzeć właścicieli i zarządców obiektów w przygotowaniu wymaganej dokumentacji. Dowiedz się więcej o ocenach ryzyka – Link tutaj.
